Бодисын солилцооны хамшинж (БСХШ буюу MetS)
АНУ-д 60-70 настангуудын 40% нь бодисын солилцооны эмгэгтэй гэсэн тоо баримт байдаг бна. Европт 50 сая хүн энэ өвчнөөр өвчилж байна.
Хоол унд: Бодисын солилцооны эмгэгийн үед хоол болон амьдралын хэв шинжийг бүрэн өөрчилнө. Хоолоо бага багаар олон удаа иднэ.
Далайн байцаа, том цүлдмэг мөөг (гэдэсэнд орсон хойноо бамбайн хөөж цатгалан мэдрэмж төрүүлдэг, энэ мөөгөнд “beta-glucans” хэмээх бодис бий), хүрэн манжин, бууцай, вандуй, түрэг шош, хар чавга, хушга, бүйлсийн самар, бөөрөнхий байцаа, сармис, сонгино, халиар, сонгино, таана, хөмүүл, шар гаа, цагаан гаа, шанц модны холтос, хар үрт тэс, киви жимс, түүнчлэн арвай, хөц будаа, хошуу тариа зэрэг бүхэл үрийн тариа, зөгийн бал, тослог багатай сүү, цагаан идээ хэрэглэж, ус ихээр ууна.
Гич, хүрэн манжин, эмийн багваахайны навч, бууцайны навчаар салат хийж, алимны исгэсэн шүүсээр амталж иднэ.
Тараг, ингэний хоормог, алимны исгэсэн шүүс, өөрөө хийсэн орос квас, даршилсан ногоо зэрэг исгэсэн хоол унд түлхүү хэрэглэнэ. Наргил мод, гүнжид, олив, маалингын тос, үр хэрэглэнэ.
Аминдэм, эрдэс бодис: Йод, төмөр, селени, цайр, зэс, кобальт, манган, “В”, “А”, “Е”, “Д-3”, “С”, “К1”, “К2” аминдэм, Омега-3 өөх тос.
Селени агуулсан хоол хүнсэнд бэлчээрийн үхрийн мах, бразил самар, загас, далайн хоол багтана.
Өдөрт 600-2000 IU D3 аминдэм уувал зохино.
“К1” (phytonadione 200 µg), “К2” (menaquinone 720 µg: менахинон) аминдэм нь кальцийг ясанд шимэгдүүлж, харин судас тостон хатуурахаас сэргийлж, тараагуур судасны хананд шимэгдүүлэхгүй.
Сувиллын чанартай зөвлөмж (Treatment strategy-TS): Бодисын солилцооны хамшинжийн эмчилгээ, сувилгаа нь эрүүл зохистой хооллох, амьдралын хэв шинжийг бүрэн өөрчлөх, эрүүл жингээ барих, тамхинаас гарах, бодисын солилцоо, хоолны шингэц сайжруулах, чулуужсан өөх тосыг хайлуулах (гиполипидемическое действие: cellulite), холестерин, триглицерид, судасны тостон хатуурал, саахар, хоолны дуршил бууруулах, биеийн шингэнийг шүлтжүүлэх, аль болох амар амгалан байхад чиглэнэ.
Контрастны шүршүүр /душ/-т орсны дараа оливтой гангын тосон дээр далайн давс цацаж, биеэ арчиж үрж, дараа нь иллэг хийнэ. Контрастны шүршүүр гэдэг нь халуун, хүйтэн устай шүршүүрт ээлжлэн орохыг хэлнэ. Түүнчлэн далайн байцааны хандаар эсвэл алимны исгэсэн шүүсээр биеэ үрж болно.
Бясалгал, тогтмол дасгал хөдөлгөөн, биеийн тамир хийх, спортоор хичээллэнэ.
Болзошгүй учир шалтгаанууд, эрсдэлт хүчин зүйлс
Энэ зовиур эмгэг нь дараахь нөхцлүүдэд үүсэх магадлалтай.
Үндсэн зовуурь, шинж тэмдэг (болзошгүй хожмын үеийн)
Энэ зовиур эмгэгийн үед дараахь гол шинж тэмдэг, симптомууд илэрдэг.
Эмийн үйлдэл
Эмийн үндсэн үйлдэлүүдийг дараахь жагсаалтаар харуулъя.
Зохимжтой ба зохимжгүй бүтээгдэхүүн
Хэрэглэх, эс хэрэглэх бүтээгдэхүүнүүд


Авокадоны жимс, тос


Агил мөөг
Алтангагнуур


Алтангагнуурын цомог


Алтантовчийн цомог
Амтат төмс
Амтат чинжүү
Анарын үр жимс, хальс
Банан жимс (гадил)
Бивлэн
Бөлжиргөнийн цомог


Бургасны цомог
Бууцайны навч


Бууцайны цомог
Бүлтэнгэр


Бэришийн цомог


Газрын алим
Гандбадраа (буурал гандбадраа, цагаан чандган сүүл)


Гандбадрааны цомог


Ганц цэцэгт их зул (ихзул)
Гачуур


Гожи үр жимс (чонон жимс)


Гоньдны цомог


Гүзээлзгэнийн цомог
Гүнжидийн үр, тос


Далайн байцаа


Далайн байцааны цомог
Далан хальс
Далан хальсын цомог


Долоогонын цомог

Донтуулагч хоол хүнс, сэргээш


Задийн цомог
Зөгийн тоосонцор
Зуншилцэцгийн цомог
Идрээ


Их зулын цомог

Их шүүдэргэнэ


Луувангийн навч
Лууны сарвуу (Ташуур өвс)
Мажийн цомог


Макадами самар
Манжуур тэрэлж
Мойлны цомог
Монос (мойл)

Нажид үр жимс- буруу хооллолттой холбоо |"cafeteria diet" (CAF)|-той
Нангиад одот анисны буюу дайлюны үр

Наранцэцгийн үр, шүүгээгүй тос
Нарийн навчит хөвөнт
Нимбэг (нимбэгний хальс)

Ойн гүзээлзгэнэ
Ойн согсоргоно

Оливийн буюу чидун жимс, тос
Оливтой шүүдэргэнийн тос


Онгол мөөгний цомог
Палласын сүүт өвс
Саарал нүргэс

Саахар болон нүүрсус ихтэй хоол хүнс

Сармисны исгэсэн бэлдмэл
Сархиаг мөөг
Сарьслаг хунчир


Сибирь тошлог барбарис

Сибирь хармагны үр жимс


Сибирь чөдөргөнө
Сонгинын коктейль

Сүгмэл
Сүрлийн цомог
Таримал артишок


Толбот арзаахай
Тосондой мөөг

Туулгачдуу их зул


Улааганын цомог

Улаан буудайн гоймон


Улаан тэс


Улаан тэсийн жимсний цомог
Усан үзэм, хатаамал үзэм
Халгайны тос
Халтар арвайн тариа
Ханборгоцойны жимс
Хар арц
Хар гандигар

Хар үрт чаргай
Хар чавга


Хаш


Хошуу тариа
Хошуу тарианы цомог

Хөвөн зараа уул
Хулууны зөөлөн эд


Хунчирын цомог

Хусны нахиа, навч, холтос


Хуш
Хушганы яс, тусгаарлагч хаалт

Хүрэн манжин

Хэт боловсруулсан хоол хүнс
Цагаан будааны хальсны тос
Цагаан бургас

Цагаан товчлуур мөөг

Цагаан цэцэгт байцаа
Цагаан ялам мод


Царгас


Цахилдаг


Цэгцүүхэйний цомог
Час улаан долоогоно
Чихэр өвс
Чихэр өвсний цомог

Чичигнүүр улиангар


Чонын хэлний цомог
Чөдөргөнийн цомог
Шар буурцаг


Шар гааны үндэс
Шар гич


Шар манжингийн навч
Шид модны самар


Шилмүүсний цомог

Шимэлдэгний цомог
Шувуун тарна


Шүүдэргэнийн цомог
Шүүслэг шилмүүсний тос
Эвэрт сэртэг
Эгэл алирс (аньс, анис)
Эгэл төлөгч өвс

Эмийн багваахай


Эмийн розмарин


Эрдэнэшишийн цомог
Ялгуун цээнийн үндэс, согоон сав


Ямаан сахал
Эх сурвалж
Тэмдэглэгээний утга


Ийм тэмдэг нь эмчилгээний өндөр үр дүнтэй бөгөөд эрдэм шинжилгээний туршилт, судалгаагаар нотлогдсон болохыг илэрхийлнэ.
Ийм тэмдэг нь хүний биед сайн нөлөөтэй гэдэг нь судалгаагаар нотлогдсон. Гэхдээ бүхэл ургамлын хувьд авч үзвэл 3 одтой бүтээгдэхүүнийг арай гүйцэхгүй аж.
Ийм тэмдэг нь эмчилгээ, шим тэжээлийн эерэг үр дүнтэй болохыг илэрхийлнэ. Голдуу ардын уламжлалт практикт олон зуун жилийн турш өргөн хэрэглэгддэг туршлагатай. Туршилтын амьтан дээр судлагдаж сайн нь тогтоогдсон. Өчигдрийн ардын эмчилгээнд хэрэглэдэг байсан эмийн ургамал өнөөдөр шинжлэх ухаанаар нотлогдсон эмчилгээ болдог гэдгийг санаандаа авбал зохино.
Ийм тэмдэг нь тухайн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх үед, ялангуяа хэтрүүлэн хэрэглэх үед зарим тохиолдолд үүсэж болзошгүй гаж нөлөөг илэрийлнэ.
Ийм тэмдэг нь эмчээр оношлогдсон өвчин, зовуурийн үед тухайн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх нь зохимжгүй гэдгийг илэрхийлнэ.