Ганц цэцэгт ихзул (их зул: навч, үндэс, цэцэг)

Uniflower Swiss Centaury (Loulu or one-flowered leuzea) (english)
Рапонтикум одноцветковый (Большеголовик одноцветковый или Левзея одноцветковая) (ру́сский)
Rhaponticum uniflorum (Leuzea uniflora or Stemmacantha uniflora Dittrich) (latīna)

Эрсдэлгүй хэрэглэх арга: Өдрийн эрүүл хэрэглээ: 7-9г.

Үндэс: 1-3 амны цайны халбагыг 250 мл усанд хийж 5-6 минут буцалгаад, 2 цаг хандалж, шүүнэ. Өдөрт 50 мл-аар хоолноос өмнө 3-4 удаа ууна.

Хатаасан навч, цэцэгний усан ханд: 2-3 амны хоолны халбагыг 250 мл буцлам халуун усанд хийж, 2 цаг хандалж, шүүнэ. Өдөрт 30-60мл-аар 3 удаа ууна. Халуун саванд идээшүүлж болно.

Хатаасан навч, цэцэгний усан идээшмэл: 1-2 амны хоолны халбагыг 170мл усанд хийж, 5-6 минут буцалгаад, 2 цаг хандалж, шүүнэ. Өдөрт 30мл-аар 3 удаа ууна.

Сэргээш үйлдэлтэй тул орой 18 цагаас хойш хэрэглэхгүй байх, ургамал ууж байгаа үедээ хэт их өөх тостой хоол идэхгүй байх, архи, тамхи хэрэглэхгүй байхыг зөвлөнө.

Нэг удаагийн уулт: 21-28 хоног, завсарлага: 14 хоног.

Ургамлын амталгаа: Усан идээшмэл нь хар бор өнгөтэй, тунгалаг, гашуун амттай, элдэв үнэргүй.

Эмийн үйлдэл

Эмийн үндсэн үйлдэлүүдийг дараахь жагсаалтаар харуулъя.

• Агчилт тавиулах
• Адреналин, норадреналин (эпинефрин, норэпинефрин) даавруудын үйлдэлийг боймлох
• Алтлаг стафилококкийн нянгийн халдвар (MRSA)
• Альдостерон дааврыг бууруулах
• Бациллы бүлгийн нянгийн халдвар
  • subtilis
• Бие махбодыг тамиржуулах, тамир тэнхээ оруулах
• Биеийн болон оюуны ажлын чадварыг сайжруулах
• Биеийн болон оюуны ачаалал даах чадварыг нэмэгдүүлэх
• Бодисын солилцоог сайжруулах
  • навч, цэцэг
• Булчингийн овор хэмжээг нэмэгдүүлэх
  • ecdysterone буюу природные экдистероидийн нөлөөллөөр
• Дархлаа тэтгэх
• Дасган зохицуулах (танихгүй орчинд хурдан дасгах)
• Залуужуулах (бие, цус, сэтгэл, арьс хөгшрөлтийг удаашруулах)
• Зүрх судсыг хамгаалах бэхжүүлэх
• Исэлдэлтийн стрессийг бууруулах (исэлдэлтийн түгшил)
• Кортикостерон дааврыг бууруулах
• Муу холестерин, триглицерид бууруулах (LDL)
• Мэдрэл дэмжих, хамгаалах
• Мэдрэл, дотоод шүүрлийн эрхтэн (МДШЭ)-г дэмжих
• Өвдөлтийн мэдрэмжийг хориглох
• Танин мэдэх чадварыг дээшлүүлэх
• Таргалалт (тураах)
• Тестостерон (стеройдын даавар)
  • сул тестостероныг нэмэгдүүлэх
• Урам зориг оруулах
• Үл исэлдүүлэх
  • |бугын зуулттай адил буюу өрсөлдөхүйц|
• Үлдэгдэл сэг түүх буюу чөлөөт радикалуудыг саармагжуулах
• Үрэвсэл дарах (С реактив уургийг бууруулах: CRP, IL-6)
• Фитоэкдистерон дааврын үүрэг гүйцэтгэх
• Фитоэстрогены үүрэг гүйцэтгэх
• Халуун бууруулах
• Химийн эмчилгээний хор, цацраг туяа болон цацраг идэвхит бодис гадагшлуулах
• Хорт хавдарыг боймлох
• Хөх таягт савханцрын нянгийн халдвар
• Цомцог болон өнчин тархи, бөөрний дээд булчирхайны тэнхлэгийг зохицуулах (HPA)
• Цус тогтоох
• Цусны бүлэгнэлийг бууруулах
• Цусны эргэлтийг сайжруулах
• Шарх эдгээх
• Шээс туух
• Экдизон дааврыг нэмэгдүүлэх дэмжих
• Элэг хамгаалах
• Эрч хүч нэмэгдүүлэх
• Эхийн сүү саамшуулах
• Эшерихийн савханцар буюу гэдэсний нянгийн халдвар (Е-коли)

Зохимжтой ба зохимжгүй хэрэглээний заалт

Дараах зовуурь эмгэгт хэрэглэх ба эс хэрэглэх болой.

Эх сурвалж

• Шпиленя С.Е. Азбука природы, Изд., “Знание”, М., 1989
• Encyclopedia of Mongolian Medicinal Plants by B.Boldsaikhan, 2500 жилийн өмнөөс судраар дамжсан биомэдээлэл, Тэргүүн дэвтэр, Түвэд-Латин-Монгол-Орос, Шүүн ариутгасан доктор (Sc.), проф. Ч.Санчир, Улаанбаатар, 2004
• А.Д.Турова, Э.Н.Сапожникова, Вьен Дюок Ли., “Лекарственные растения СССР и Вьетнама”, М., “Медицина”, 1987
• У.Лигаа “Монголын уламжлалт эмнэлэгт эмийн ургамлыг хэрэглэх арга ба жор”, Дэд дэвтэр, “Арцот” ХХК, Улаанбаатар, 1997
• Краткая энциклопедия лекарственных растений, Гитун Т.В., Киселенко Т.Е., Ростав-на-Дону, “Феникс”, 2005
• Ц.Хайдав Лекарственные растения в Монгольской медицине, Госиздательство, Улан-Батор, 1985.
• Л.В.Пастушенков Растения друзья здоровья, Лениздат, 1989.
• Н.И.Даников Ваш травник, Сверхпростые рецепты оздоровления, “РИПОЛ классик”, Москва, 2007
• “Бабушкины рецепты” сонин, №42 /294/ Октябрь 2007
• Анагаах арга билиг /Эрүүл аж төрөх ёсны мэдээлэл, сурталчилгааны сонин/, 2007 он, №11 /119/
• “Народный доктор”, Народные средства лечения и профилактики, ООО “Толока в России”, www.toloka.com №4 /266/ Февраль 2008г.
• “Даша” сэтгүүл, №20 08.05.2008
• Алефирова А.Н. Мастопатия Санкт-Петербург, 2004
• Бабушкины рецепты №32 /440/ Июль 2010
• Анагаах арга билиг Эрүүл аж төрөх ёсны мэдээлэл, сурталчилгааны сонин №02 /179/ 2011
• www.fzrm.com
• www.medn.ru
• www.google.com
• www.pfaf.org
• www.belena.biz
• www.rasteniya-lecarstvennie.ru
• www.medherb.ru
• roza-zanoza.ru
• www.bk-travnik.com
• baike.baidu.com
• www.mdpi.com
• zhurnal-vokls.ru
• www.frontiersin.org
• pmc.ncbi.nlm.nih.gov
• pmc.ncbi.nlm.nih.gov
• www.yeclinic.ru
• www.staroslav.ru
• journal.asu.ru
• eport.fesmu.ru
• ru.wikipedia.org

Тэмдэглэгээний утга

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчилгээний өндөр үр дүнтэй бөгөөд эрдэм шинжилгээний туршилт, судалгаагаар нотлогдсон болохыг илэрхийлнэ.

• 

  Ийм тэмдэг нь хүний биед сайн нөлөөтэй гэдэг нь судалгаагаар нотлогдсон. Гэхдээ бүхэл ургамлын хувьд авч үзвэл 3 одтой бүтээгдэхүүнийг арай гүйцэхгүй аж.

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчилгээ, шим тэжээлийн эерэг үр дүнтэй болохыг илэрхийлнэ. Голдуу ардын уламжлалт практикт олон зуун жилийн турш өргөн хэрэглэгддэг туршлагатай. Туршилтын амьтан дээр судлагдаж сайн нь тогтоогдсон. Өчигдрийн ардын эмчилгээнд хэрэглэдэг байсан эмийн ургамал өнөөдөр шинжлэх ухаанаар нотлогдсон эмчилгээ болдог гэдгийг санаандаа авбал зохино.

• 

  Ийм тэмдэг нь тухайн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх үед, ялангуяа удаан хугацаагаар хэтрүүлэн хэрэглэх үед зарим тохиолдолд үүсэж болзошгүй гаж нөлөөг илэрийлнэ.

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчээр оношлогдсон өвчин, зовуурийн үед тухайн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх нь зохимжгүй гэдгийг илэрхийлнэ.