Бунгийн цахилдаг (IB: үндэс, үндэсэрхэг иш, үр, гдх)
Эрсдэлгүй хэрэглэх арга: Үндэс, үндэсэрхэг иш: 1-3 амны хоолны халбагыг 350мл усанд хийж, 5 минут буцалгаад 1-2 цаг хандалж, шүүнэ. Өдөрт 70-100 мл-аар хоолноос өмнө 3 удаа ууна. Буцалгахгүй гэвэл халуун саванд шөнөжин хандална.
Гоё үнэр оруулах зорилгоор үндсийг ундаа, чихэр, бохь, талх хийхэд ашигладаг практик байдаг.
Цэцэг, навч: 1 амны хоолны халбагыг 1 аяга буцлам халуун усанд хийж 2 цаг хандалж, шүүнэ. Өдөрт 40-70мл –аар хоолноос өмнө 3 удаа ууна.
Нэг удаагийн сувилгаа: 21 хоног. Завсарлага: 14 хоног.
Угаалга шавшлага: Эмэгтэйчүүдийн хувьд унтахын өмнө угаана. Дараа нь тампон шургуулна.
Ургамлын амталгаа: Усан идээшмэл нь улаан хүрэн туяатай, тунгалаг, элдэв амт, үнэргүй.
Бүтээгдэхүүн агуулна
Орц найрлагыг 100 г.-д шилжүүлж тооцов.
Бүтээгдэхүүнд агуулагдана
Эмийн үйлдэл
Эмийн үндсэн үйлдэлүүдийг дараахь жагсаалтаар харуулъя.
Агчилт тавиулах


Алтлаг стафилококкийн нянгийн халдвар
Ариутгах


Арьсанд өнгө зүс оруулах, цайруулах (гоо сайхан)
Бамбай булчирхайг хамгаалах дэмжих
Бие махбодыг тамиржуулах, тамир тэнхээ оруулах
Биеийг гаднын хорт бодисоос цэвэршүүлэх


Биеийн шингэнийг шүлтжүүлэх (сөрөг PRAL: хүчиллэг ихдэх эмгэг)


Бодисын солилцоог сайжруулах

Бөөр бэхжүүлэх, хамгаалах

Бөөр, шээсний зам цэвэршүүлэх


Дархлаа зүгшрүүлэх (дархлаа зүгшрүүлэг)
Залуужуулах (бие, цус, сэтгэл, арьс хөгшрөлтийг удаашруулах)


Зүрх судсыг хамгаалах бэхжүүлэх


Зүрхний хялгасан судасны ханыг бэхжүүлэх
Исэлдэлтийн стрессийг бууруулах (исэлдэлтийн түгшил)

Мөөгөнцөр Кандида албиканс


Мэдрэл дэмжих, хамгаалах
Өвдөлт намжаах
Тайвшруулах
Таргалалт (тураах)
Таталт тавиулах
Туулгах
Үжлийн шок, хүнд үрэвсэл үүсэхээс сэргийлж нянгийн дотор хорнууд (lipopolysaccharides)-ыг саармагжуулах


Үл исэлдүүлэх
Үрэвсэл дарах (С реактив уургийг бууруулах: CRP, IL-6)
Үтрээний трихомонас шимэгчийн халдвар


Фитоэстрогены үүрэг гүйцэтгэх
Ханиалга намжаах
Химийн эмчилгээний хор, цацраг идэвхит бодис гадагшлуулах- химийн болон цацраг идэвхит бодисын хөнөөлт гаж нөлөөг бууруулах
Ходоодны хүчиллэгийг багасгах саармагжуулах


Хордлого тайлах


Хорт хавдарыг боймлох
Хөлөргөх


Хумсны мөөгөнцөр


Цомцог болон өнчин тархи, бөөрний дээд булчирхайны тэнхлэгийг зохицуулах (HPA)- өнчин тархины үйл ажиллагааг хэвшүүлэх
Цөс хөөх
Цус тогтоох


Цусны бүлэгнэлийг нэмэгдүүлэх
Цусны эргэлтийг сайжруулах

Цэвэрүүт үсэрхийлэл вирус (HSV)


Цэр ховхлох
Шарх эдгээх


Шүд цайруулах- үндсийг залигахгүйгээр зажилна
Шээс туух


Элэг хамгаалах

Элэг цэвэршүүлэх (элэг бохирдох)- архи, эмийн хороос элэгийг цэвэршүүлэх.
Элэгний эд эсийг нөхөн төлжүүлэх


Эм, ялзмаг хор гадагшлуулах


Эмэгтэйчүүдийн эстроген, прогестерон, тестостерон даавруудын тэнцвэрийг сэргээх- эстрогены бодисын солилцоог дэмжих - Estrogenic
Зохимжтой ба зохимжгүй хэрэглээний заалт
Дараах зовуурь эмгэгт хэрэглэх ба эс хэрэглэх болой.
Эх сурвалж
- Encyclopedia of Mongolian Medicinal Plants by B.Boldsaikhan, 2500 жилийн өмнөөс судраар дамжсан биомэдээлэл, Тэргүүн дэвтэр, Түвэд-Латин-Монгол-Орос, Шүүн ариутгасан доктор (Sc.), проф. Ч.Санчир, Улаанбаатар, 2004
- У.Лигаа “Монголын уламжлалт эмнэлэгт эмийн ургамлыг хэрэглэх арга ба жор”, Дэд дэвтэр, “Арцот” ХХК, Улаанбаатар, 1997
- Ц.Хайдав Лекарственные растения в Монгольской медицине, Госиздательство, Улан-Батор, 1985.
- Геннадий Малахов, “Как излечить 200 самых распространенных болезней”, Генеша, Издательство “Сталкер”, Донецк, 2004
- “крестьянка” сэтгүүл, 2005 он, №07
- “Здоровье” сэтгүүл, 2009 он, №12
- zdravpunkt.com.ua
- pmc.ncbi.nlm.nih.gov
- www.herbalreality.com
- www.jetir.org
- en.wikipedia.org
- agric4profits.com
- www.oum.ru
- soncesad.com
- liratrav.ru
- pharmaciyajournal.ru
- cyberleninka.ru
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- ru.wikipedia.org
- lvgira.narod.ru
Тэмдэглэгээний утга
- Улаан хошоонгор (RC: нугын хошоонгор: цэцэг, навч)
- Бугын цусан эвэр (EVA)
- Эгэл голт бор (SV: цэцэг, навч, нахиа, холтос)
- Алаг башир (цэцэг, навч)
- Гиннал агч (хар мөрний агч: навч, холтос)
- Одой харгана (алтан харгана: холтос, үндэс, цэцэг)
- Гашуун гуа (MC: жимсгэнэ, нахиа, навч, үр, үндэс)
- Интоорын тос
- Сибирь сэрхэлиг (үндэс, гдх: асганы бамбай)
- Жижиг навчит далан хальс (мөчир, цэцэг, навч, холтос)
Bungiin tsahildag (IB: undes, undeserheg ish, ur, gdh) - Ersdelgui heregleh arga: Undes, undeserheg ish: 1-3 amnii hoolnii halbagiig 350ml usand hiij, 5 minut butsalgaad 1-2 tsag handalj, shuune. Udurt 70-100 ml-aar hoolnoos umnu 3 udaa uuna. Butsalgahgui gevel haluun savand shunujin handalna.
Goyo uner oruulah zorilgoor undsiig undaa, chiher, bohi, talh hiihed ashigladag praktik baidag.
TSetseg, navch: 1 amnii hoolnii halbagiig 1 ayaga butslam haluun usand hiij 2 tsag handalj, shuune. Udurt 40-70ml –aar hoolnoos umnu 3 udaa uuna.
Neg udaagiin suvilgaa: 21 honog. Zavsarlaga: 14 honog.
Ugaalga shavshlaga: Emegteichuudiin huvid untahiin umnu ugaana. Daraa ni tampon shurguulna.
Urgamliin amtalgaa: Usan ideeshmel ni ulaan huren tuyaatai, tungalag, eldev amt, unergui. - Orts nairlagiig 100 g.-d shiljuulj tootsov. - TSarduul - TSahildagnii tsomog - Emiin undsen uildeluudiig daraahi jagsaaltaar haruul'ya. - Agchilt taviulah - Altlag stafilokokkiin nyangiin haldvar - Ariutgah - Arisand ungu zus oruulah, tsairuulah (goo saihan) - Bambai bulchirhaig hamgaalah demjih - Biye mahbodiig tamirjuulah, tamir tenhee oruulah - Biyeiig gadniin hort bodisoos tsevershuuleh - Biyeiin shingeniig shultjuuleh (surug PRAL: huchilleg ihdeh emgeg) - Bodisiin soliltsoog saijruulah - Buur behjuuleh, hamgaalah - Buur, sheesnii zam tsevershuuleh - Darhlaa zugshruuleh (darhlaa zugshruuleg) - Zaluujuulah (biye, tsus, setgel, aris hugshrultiig udaashruulah) - Zurh sudsiig hamgaalah behjuuleh - Zurhnii hyalgasan sudasnii haniig behjuuleh - Iseldeltiin stryessiig buuruulah (iseldeltiin tugshil) - Muuguntsur Kandida albikans - Medrel demjih, hamgaalah - Uvdult namjaah - Taivshruulah - Targalalt (turaah) - Tatalt taviulah - Tuulgah - Ujliin shok, hund urevsel uusehees sergiilj nyangiin dotor hornuud (lipopolysaccharides)-iig saarmagjuulah - Ul iselduuleh - Urevsel darah (S ryeaktiv uurgiig buuruulah: CRP, IL-6) - Utreenii trihomonas shimegchiin haldvar - Fitoestrogyenii uureg guitsetgeh - Hanialga namjaah - Himiin emchilgeenii hor, tsatsrag idevhit bodis gadagshluulah - Hodoodnii huchillegiig bagasgah saarmagjuulah - Hordlogo tailah - Hort havdariig boimloh - Hulurguh - Humsnii muuguntsur - TSomtsog bolon unchin tarhi, buurnii deed bulchirhainii tenhlegiig zohitsuulah (HPA) - TSus huuh - TSus togtooh - TSusnii bulegneliig nemegduuleh - TSusnii ergeltiig saijruulah - TSeveruut userhiilel virus (HSV) - TSer hovhloh - SHarh edgeeh - SHud tsairuulah - SHees tuuh - Eleg hamgaalah - Eleg tsevershuuleh (eleg bohirdoh) - Elegnii ed esiig nuhun tuljuuleh - Em, yalzmag hor gadagshluulah - Emegteichuudiin estrogyen, progyestyeron, tyestostyeron daavruudiin tentsveriig sergeeh - Daraah zovuuri emgegt heregleh ba es heregleh boloi. - Amisgaliin zamiin virusiin tsochmog haldvar (ORVI) - Bronhit - Deed zamiin emgeg (hamar, zalgiuriin urevsel) - Tomuu - Uushginii suriyee - Uushginii usjilt - Uushginii hort havdar - Uushignii halis urevseh - Hooloi uvduh - Hooloinii angina - Arisnii buglasan havdar buyuu ideet sharh - Arisnii ideet urevsel - Arisnii hort havdar - Sevhi tolbo - Tulenhii - Tuuhii - Harshil hudulguj bolzoshgui - Homhoi dolooh - Hevtriin tsoorhoi - TSahlaitah - Alaglai - Buduun gedesnii Kronii uvchin - Buduun gedesnii sharhlaat urevsel (UC) - Darhlaanii shaltgaant bambain Hashimoto urevsel - Uushginii astma - Herleg tust uyenii urevsel - Darhlaa sulrah - Bambai bulchirhainii daavriin dutal (BBDD) - Daavriin uurchlult, tentsver aldagdah (DUTA) - Undguvch uilanhaitah hamshinj (UUH buyuu PCOS) - Progyestyeronii homsdol (PH) - Umain salsttai tust ed uur ed erhtend urgah - CHihriin shijingiin hev shinj-1, 2 (CHSHHSH) - Estrogyenii davamgailal (EsD) - Estrogyenii homsdol (EsH) - Zurh sudasnii uvchin (ZSU) - Taraaguur sudas toston hatuurah - Huraaguur sudasnii bugluutus - Huraaguur sudasnii tsulhen - TSusnii bulegnel het undur - TSusnii daralt ihdeh (TSDI) - TSusnii hort havdar (tsagaan buumtuh) - TSusnii ergelt muudah - Arhag stryess - Bodisiin soliltsoonii hamshinj (BSHSH buyuu MetS) - Medrel doroitliin uvchluluud (medreliin sunurult dyegyenyerativ uvchnuud MDU buyuu NDs) - Noirguidel - Setgel tugshih emgeg (setgel tugshuur, zovnil) - Tolgoi uvduh, duireh - Uye muchnii tulai - Belgiin uruul utreenii urevsel - Daavraas sedeltei huhnii bulchirhainii horgui havdar (FBD) - Jiremsen eh - Undguvch daivriin hooloinii urevsel - Undguvchnii urevsel - Undguvchnii hort havdar - Sariin yum alga boloh - Sariin yum uvduj ireh (PMS) - Turuu bulchirhainii urevsel - Umain bulchingiin horgui havdar - Umain hort havdar - Utreenii salst burhevchiin urevsel - Utreenees unergui, aarts shig tsagaan yum garah - Huhnii urevsel - Huhnii hort havdar - Huhuul eh - Huuhed (3-12 nas hureegui) - Emegteichuudiin urguidel - Suriyeegiin tungalgiin bulchirhainii urevsel - Tungalgiin bulchirhai tomroh, tsochih - Tungalgiin bulchirhainii hort havdar - Tungalgiin zogsongshil - Tungalgiin ed es, sudal bohirdoh - Havagnah - Am, helnii hort havdar - Buuljih - Buurnii dutagdal - Buurnii suriyee - Buurnii tuudgentsriin urevsel - Buurnii tevshintsriin urevsel - Buurnii urevsel - Buurnii hort havdar - Buduun gedesnii urevsel - Buduun gedesnii hort havdar - Gedes guilgeh, uvduh - Gedesnii suriyee - Dotor erhtenii havan - Deluunii hort havdar - Noir bulchirhainii urevsel - Utgun hatah - Tuhain buteegdehuund het medremtgii uyed - Hodood gedes hyamrah - Hodood, hos, ulaan hooloinii sharhlaa (HHUHSH) - Hodoodnii urevsel - TSusnii huudii, elegnii urevsel - TSusnii huudiinii urevsel - TSusnii chuluu - SHambaram - SHees, belgiin zamiin haldvart uvchin (SHBZHU) - Eleg bugluruh - Eleg havdah tomroh - Eleg, tsusnii huudiin urevsel - Elegnii arhag urevsel - Elegnii zogsongshil - Em uuj esvel taria hiilgej baigaa (emiin gaj nuluu) - SHud uvduh - SHudnii ungur (shud sharlah) - SHudnii chuluu - YAs urgah - YAsnii suriyee - Iim temdeg ni emchilgeenii undur ur duntei buguud erdem shinjilgeenii turshilt, sudalgaagaar notlogdson bolohiig ilerhiilne. - Iim temdeg ni hunii biyed sain nuluutei gedeg ni sudalgaagaar notlogdson. Gehdee buhel urgamliin huvid avch uzvel 3 odtoi buteegdehuuniig arai guitsehgui aj. - Iim temdeg ni emchilgee, shim tejeeliin eyereg ur duntei bolohiig ilerhiilne. Golduu ardiin ulamjlalt praktikt olon zuun jiliin tursh urgun hereglegddeg turshlagatai. Turshiltiin amitan deer sudlagdaj sain ni togtoogdson. Uchigdriin ardiin emchilgeend heregledeg baisan emiin urgamal unuudur shinjleh uhaanaar notlogdson emchilgee boldog gedgiig sanaandaa avbal zohino. - Iim temdeg ni tuhain buteegdehuuniig heregleh uyed, yalanguyaa udaan hugatsaagaar hetruulen heregleh uyed zarim tohioldold uusej bolzoshgui gaj nuluug ileriilne. - Iim temdeg ni emcheer onoshlogdson uvchin, zovuuriin uyed tuhain buteegdehuuniig heregleh ni zohimjgui gedgiig ilerhiilne. - Ulaan hoshoongor (RC: nugiin hoshoongor: tsetseg, navch) - Bugiin tsusan ever (EVA) - Egel golt bor (SV: tsetseg, navch, nahia, holtos) - Alag bashir (tsetseg, navch) - Ginnal agch (har murnii agch: navch, holtos) - Odoi hargana (altan hargana: holtos, undes, tsetseg) - Gashuun gua (MC: jimsgene, nahia, navch, ur, undes) - Intooriin tos - Sibiri serhelig (undes, gdh: asganii bambai) - Jijig navchit dalan halis (muchir, tsetseg, navch, holtos)
xs
sm
md
lg