Өндгөвч уйланхайтах хамшинж (ӨУХ буюу PCOS)
Үндсэн шинж тэмдэг: Өндгөвчний гурван төрлийн уйланхай байдаг.
1/ Фолликуль хэлбэр: Энэ хэлбэрт өндгөн эс “савнаасаа” гарч чадахгүй болж тэр нь уйланхай болно. Сарын юм алдагдана, бэлгийн дараа цусархаг юм гарна, сарын юмтай холбоогүй цус гарна, хэвлийгээр хүчтэй гэнэт өвдөнө.
2/ Эндометриодны хэлбэр: Урагцаг үүсч тэр нь өтгөн хар цусаар дүүрнэ. (“chocolate cysts”) Хэвлийгээр хүчтэй гэнэт өвдөнө, энэ өвдөлт нь нурууны доод хэсэг, биеийн доод хэсэг, гуя руу үе үе зөөлөн чиглэж өвдөнө, сарын юм ихээр ирнэ, толгой өвдөнө, баруун, зүүн өндгөвчөн тус газар эмзэглэнэ.
3/ Дермиодны хэлбэр: Энэ хэлбэрийн үед уйланхайн эд эс маш хатуу бүрхэвчээр үүсгэгддэг тул амархан шимэгддэггүй. Сарын юм өвдөж, ихээр ирнэ, сарын юмны хооронд цус гарна, дээрхийн адил хэвлийгээр өвдөнө. Байнга шээмээр санагдаж, шээс дутуу гарсан юм шиг санагдана. Зарим тохиолдолд бөөлжис цутгана, бөөлжинө.
ДАРААХ 8 ЗҮЙЛД ОНЦГОЙ АНХААРАХ. ҮҮНД:
1 “Омега-6” хагас үл ханасан өөх тосоос зайлхийх; Ургамлын тос, газрын самар, шар буурцгийн тос, маргарин идэхгүй байх. Наргил модны тос, цөцгийн тос, оливийн тос, загасны тос / Омега-3/ хэрэглэж байх.
2 Ялангуяа цагаан бүтээгдэхүүнээс зайлхийх эсвэл маш бага идэх. Үүнд буудайн дээд гурлын бүтээгдэхүүн, саахар, өөх тос, давс, цагаан будаа орж бна. Чадвал нэг сар буудай амсахгүй байх /trial off/.
3 Кафейнаас зайлхийх. Үүний оронд алтантовч, батраш, бөөрөлзгөнийн навч, лавандир зэрэг кофейнгүй ургамал ууж байх.
4 Элдэв хор, химийн бүтээгдэхүүнээс зайлхийх. Жирэмсэлтийг зосоогч эм уухгүй байх.
5 Сайн унтаж амарч байх.
6 Дасгал хөдөлгөөн, биеийн тамир хийж байх. Усанд сэлэх. Гүнзгий амьсгаа авч байх гэм мэт. Бясалгалд явах.
7 Таргалахгүй байх.
8 Бүхэл үрийн тариа, хулуу, маалинга, наранцэцгийн үр идэж байх. Ус сайн уух. Замбараагүй өөрөөр хэлвэл, ямар нэг хуваарьгүй хоол идэхгүй байх.
Хоол унд: Хоол ундаа сайн зохицуулах нь нэг номерын эмчилгээ юм. Ислэг ихтэй хоол идэх /буржгар байцаа, цэцэгт байцаа, бөөрөнхий байцаа/, хүрэн манжин, лууван, артишок, нимбэг, багваахай /элэг цэвэршүүлэгч хоол/, яргай загас, бэлчээрийн үхрийн мах, сонгино, сармис, хөмүүл /хүхэртэй тул элэг цэвэршүүлдэг/, нимбэг, эсгэсэн хоол /гүүний айраг, кимчи, тараг, алимны эсгэсэн охь/, жимс, хүнсний ногоо, цагаан гаа, шар гаа идэж байх.
Аминдэм, эрдэс бодис: Магни, “В”, “Е” аминдэм.
Болзошгүй учир шалтгаанууд, эрсдэлт хүчин зүйлс
Энэ зовиур эмгэг нь дараахь нөхцлүүдэд үүсэх магадлалтай.
Үндсэн зовуурь, шинж тэмдэг (болзошгүй хожмын үеийн)
Энэ зовиур эмгэгийн үед дараахь гол шинж тэмдэг, симптомууд илэрдэг.

Алаглай


Амархан жирэмслэхгүй байх


Андрогены илүүдэл (АИ)
Арьс харлах
Арьс, үс тослог болох


Арьсанд хөхөлгөр ургах
Арьсны хар толбо, насны толбо
Бамбай булчирхайны бахлуур (бамбай булчирхай томрох)
Бамбай булчирхайны дааврын дутал (ББДД)


Бодисын солилцооны хамшинж (БСХШ буюу MetS)


Бэлгийн үед өвдөх
Бэлэг эрхтний хэлүү хавдаж томрох
Гэдэс дүүрэх
Дархлааны шалтгаант бамбайн Хашимото үрэвсэл
Зүрх судасны өвчин (ЗСӨ)
Зүрхний хэм түргэсэх
Зүрхээр хатгуулах буюу зүрхний бах


Идээт батга шовил, юм туурах


Инсулин дөжрөл
Инсулины илүүдэл
Кортизол даавар (стрессийн даавар)


Лютеины даавар хэт ихээр ялгарах (LH)
Өндгөвчөө авахуулах


Прогестероны хомсдол (ПХ)


Пролактин дааврын илүүдэл
Сарын юм алга болох


Сарын юм бага атлаа сунжирч ирэх
Сэтгэл гутрал
Сэтгэл зовнил (сэтгэл түгшүүр)
Сэтгэлээр унах
Таргалалт (тураах)


Тестостерон (стеройдын даавар)
Толгой эргэх дайвах

Умай жижигрэх
Умайн гаднах жирэмсэлт
Умайн салстын хорт хавдар
Умайн хорт хавдар
Унтаж байхдаа амьсгал нь зогсох (OSA)


Ураг зулбах


Үс халзрах
Хавагнах


Ходоод гэдэс өнгөргүй, сиймхий болох (ХГӨБ)
Холестерин, триглицеридын хэмжээ нэмэгдэх


Хөх жижигрэх, хөхөөр эмзэглэх
Хөхний хорт хавдар

Хэвлий, цавиар өвдөх


Хэвлийн хөндий усжих
Цатгалан мэдрэмж төрүүлэх (лептин ялгаруулах)
Цус алдах, гоожих, цус гоожимтгой


Цусан дах саахар (глюкоз) ихдэлт (гипергликеми)
Цусны даралт ихдэх (ЦДИ)

Чихрийн шижингийн хэв шинж-1, 2 (ЧШХШ)- ӨОУХ-тэй байхдаа жирэмсэн болбол жирэмсэн үеийн чихрийн шижингийн хэв шинж 2 үүсэх /gestational diabetes/

Шээс өвдөж гарах
Эмэгтэйчүүдийн үргүйдэл


Эмэгтэйчүүдэд эрэгтэй хэлбэрээр үс ургах


Эрчүүд лугаа адил халзрах


Эстроген, прогестероны харьцаа алдагдах (ЭПХА буюу Pg/E2 )


Эстрогены давамгайлал (ЭД)
Ясны сийрэгжилт
Эмийн үйлдэл
Эмийн үндсэн үйлдэлүүдийг дараахь жагсаалтаар харуулъя.
Зохимжтой ба зохимжгүй бүтээгдэхүүн
Хэрэглэх, эс хэрэглэх бүтээгдэхүүнүүд
Ажгийн цомог
Алирсны цомог

Алтантовчийн цомог


Америк одой далдуу мод
Арвайн ногоон нахиа
Багваахайны исгэсэн хандмал
Бадааны цомог
Бивлэнцрийн цомог


Бөөрөлзгөнийн исгэсэн хандмал


Бөөрөлзгөнийн цомог
Бургасны цомог
Бууцайны цомог


Бэришийн цомог
Вансэмбэрүүний цомог

Галуун гичгэнэ
Галуун тавгийн цомог

Гандбадрааны исгэсэн хандмал
Гачуур


Гүзээлзгэнийн цомог


Далайн байцаа


Далайн байцааны цомог


Далайн бор замаг
Даливсын цомог


Дошонцгийн цомог
Дөрвөлсөн мүгэз /регомбо/
Дөрвөн навчит сараалж


Жавхаалаг башир (юмдүүжин)


Задийн цомог
Зангууны цомог


Зуун наст (зууннаст)


Зэлэн зангуу


Илдэн игүүшингийн навч
Их даливс


Их зулын цомог


Их шүүдэргэнэ


Маалингын үр, тос


Маалингын цомог

Мангостины үр жимс
Маралзганын цомог
Мойлны цомог
Мөнхцэцгийн цомог

Мугваа

Мухар цагаан

Мүгзийн цомог

Наргил модны самар (тос, зөөлөн эдийн зоргодос)
Нарс (шилмүүс)


Нарсны тоосонцортой нахиа, шилмүүс

Нигүүрсийн цомог


Оливийн цомог
Оливтой шүүдэргэнийн тос


Онгол мөөгний цомог

Пагдгар бадаан

Палласын сүүт өвсний навч, үндэс (EFS)
Розмарины цомог
Саарал нүргэс
Сараанын цомог


Сахалины бөөрөлзгөний навч, үр жимсгэнэ


Сибирь тошлог барбарис

Таримал гоньд


Том цүлдмэг мөөг

Тошлогны цомог


Төлөгчийн цомог


Турчаниновын яргуй
Тэмээлжийн үрийн тос


Улааганын цомог


Улаан тэс


Улаан тэсийн жимсний цомог


Улаан унаган туруу


Улаан чавганы үр жимс
Урт навчит гандбадраа
Усан үзмийн үрийн тос


Үнэгэн сүүлхэй лидэр

Үхрийн нүдний цомог

Халгайны цомог
Хошуу тарианы цомог
Хумсанцэцгийн тос
Хумсанцэцэг


Хунчирын цомог
Хусны нахиа, навч, холтос


Хушганы самрын яс, тусгаарлагч хаалт
Хушны коктейль

Цагаан халгайны цомог

Цайны шимэрс

Царгас


Цахилдаг


Цахилдагны цомог
Цооргоно


Цооргонын цомог

Цөсийн цомог


Цэгцүүхэйний цомог


Чихэр өвс
Чихэр өвсний цомог
Чонын хэл (том навчит дэгд)


Чонын хэлний цомог


Чөдөргөнийн цомог


Шанцны цомог


Шар гааны үндэс


Шошлойрхог хошоонгор

Шүүдэргэнийн цомог

Эгэл төлөгч өвс


Эгэл хахууна


Эмийн алтантовч


Эмийн багваахайны үндэс, навч
Эмийн розмарин


Эрдэнэшишийн цомог
Юнгарын тос


Ялгуун цээнийн үндэс, согоон сав

Яншуйны цомог
Эх сурвалж
Тэмдэглэгээний утга