Нугын шимтэглэй (мягмансанжаа: цэцэг, навч, хааяа үндэс)

Meadow Cranesbill (english)
Герань луговая (ру́сский)
Geranium pratense (latīna)

Эрсдэлгүй хэрэглэх арга: Цэцэг, навч: 2-3 хоолны халбагыг 500мл буцлам халуун усанд хийж, 2-3 цаг хандалж, шүүнэ. Өдөрт 150-170 мл-ээр 3 удаа ууна. Навчийг салатанд хийж идэж болно.

Үндэс: 1,5–2 амны хоолны халбагыг 350 мл усанд хийж, зөөлөн гал дээр 10 минут буцалгаад нэг цаг хандалж, шүүнэ. Өдөрт 100 мл-аар 3 удаа ууна.

Нэг удаагийн сувилгаа: 21-28 хоног. Завсарлага: 14 хоног.

Угаах, шавших, амаа зайлах, тослох, бигнүүр тавих хэлбэрээр хэрэглэж болно.

Угаалга шавшлага: Эмэгтэйчүүдийн өвчлөлийн хувьд унтахын өмнө угаана. Хандандаа маалингын тос дусаана. Дараа нь идээшмэл нэвчүүлсэн тампон шургуулна.

Эмийн үйлдэл

Эмийн үндсэн үйлдэлүүдийг дараахь жагсаалтаар харуулъя.

• А хүрээний (H3N2) томуу
• Айдас түгшүүр үргээх
• Алтлаг стафилококкийн нянгийн халдвар
• Ариутгах
• Биеийн шингэнийг хүчиллэг болгох (эерэг PRAL)
• Вирүс устгах
• Клебсиелла пневмони нянгийн халдвар
• Микрококкын нянгийн халдвар
  • шар
• Мөөгөнцөр Кандида албиканс
• Мөөгөнцөр Кандида парапсилосис
• Мэдрэл дарангуйлах
• Нейссери менингококк нянгийн халдвар
  • Нейссери мукоса
• Нейссериа мукоса нянгийн халдвар
• Нүдний хараа сайжруулах
• Өвдөлт намжаах
• Стрептококкын нянгийн халдвар
  • уушгины
• Стресст тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлэх
• Сэтгэл гутралыг намжаах
• Тайвшруулах
• Томууны хемофилийн савханцрын халдвар (Hib)
• Үл исэлдүүлэх
• Үлдэгдэл сэг түүх буюу чөлөөт радикалуудыг саармагжуулах
• Үрэвсэл дарах (С реактив уургийг бууруулах: CRP, IL-6)
• Хоолны хордлого тайлах
• Хордлого тайлах
• Хорт хавдарыг боймлох
• Цус өтгөрүүлэх
• Цус тогтоох
• Цусны бүлэгнэлийг нэмэгдүүлэх
• Чулуу уусгах хайлуулах
  • бөөрний
• Шарх эдгээх
• Шээс туух
• Шээсэн дэх давс гадагшлуулах
• Эд эсийг агшааж чангаруулах, шүүрэл ямблыг багасгах
• Эм, ялзмаг хор гадагшлуулах
• Эшерихийн савханцар буюу гэдэсний нянгийн халдвар (Е-коли)
• Яс төлжүүлж эдгэрүүлэх (бороолуулах)

Зохимжтой ба зохимжгүй хэрэглээний заалт

Дараах зовуурь эмгэгт хэрэглэх ба эс хэрэглэх болой.

Эх сурвалж

• Г.Свиридонов Родники здоровья, Москва, “Молодая гвардия”, 1986
• У.Лигаа, Б.Даваасүрэн, Н.Нинжил “Монгол орны эмийн ургамлыг өрнө дорнын анагаах ухаанд хэрэглэхүй”, /Харьцуулсан судалгаа/, Улаанбаатар, 2005
• U.Ligaa “Medicinal Plants of Mongolia Used in Mongolian Traditional Medicine”, 1994.
• Шпиленя С.Е. Азбука природы, Изд., “Знание”, М., 1989
• М.И.Рабинович “Лекарственные растения в ветеринарии”, Москва, россельхозиздат, 1981
• Encyclopedia of Mongolian Medicinal Plants by B.Boldsaikhan, 2500 жилийн өмнөөс судраар дамжсан биомэдээлэл, Тэргүүн дэвтэр, Түвэд-Латин-Монгол-Орос, Шүүн ариутгасан доктор (Sc.), проф. Ч.Санчир, Улаанбаатар, 2004
• Лекарственные растения и их применение, Изд. “Наука и техника”, Минск, 1975
• Растения /Полная энцеклопедия/, Москва, “Эксмо”, 2006.
• В.Д.Осетров, А.И.Шретер “Справочник-Травник для женщин” практическое пособие по народной и научной фитотерапии и гомеопатии, Москва, Издательский Дом МСП, 2001
• “Лиза” сэтгүүл, 2006 он, №51
• Анагаах арга билиг /Эрүүл аж төрөх ёсны мэдээлэл, сурталчилгааны сонин/, 2009 он, №12-2 /153/
• ru.wikipedia.org
• oldbogard.isu.ru
• wikirtishchevo.shoutwiki.com
• www.utupub.fi
• www.researchgate.net
• bibliotecadigital.ipb.pt
• agronomu.com
• info.wikireading.ru
• dacha.expert
• www.purr.demon.co.uk
• ttp://www.st-medifarm.ru/
• procweti.ru
• ecotopia.ru
• lechec.com.ua
• www.youtube.com
• ashaindia.ru
• liratrav.ru
• ru.wikipedia.org
• pmc.ncbi.nlm.nih.gov
• www.oum.ru
• extract.market
• www.staroslav.ru
• ecoportal.info

Тэмдэглэгээний утга

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчилгээний өндөр үр дүнтэй бөгөөд эрдэм шинжилгээний туршилт, судалгаагаар нотлогдсон болохыг илэрхийлнэ.

• 

  Ийм тэмдэг нь хүний биед сайн нөлөөтэй гэдэг нь судалгаагаар нотлогдсон. Гэхдээ бүхэл ургамлын хувьд авч үзвэл 3 одтой бүтээгдэхүүнийг арай гүйцэхгүй аж.

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчилгээ, шим тэжээлийн эерэг үр дүнтэй болохыг илэрхийлнэ. Голдуу ардын уламжлалт практикт олон зуун жилийн турш өргөн хэрэглэгддэг туршлагатай. Туршилтын амьтан дээр судлагдаж сайн нь тогтоогдсон. Өчигдрийн ардын эмчилгээнд хэрэглэдэг байсан эмийн ургамал өнөөдөр шинжлэх ухаанаар нотлогдсон эмчилгээ болдог гэдгийг санаандаа авбал зохино.

• 

  Ийм тэмдэг нь тухайн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх үед, ялангуяа удаан хугацаагаар хэтрүүлэн хэрэглэх үед зарим тохиолдолд үүсэж болзошгүй гаж нөлөөг илэрийлнэ.

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчээр оношлогдсон өвчин, зовуурийн үед тухайн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх нь зохимжгүй гэдгийг илэрхийлнэ.