Фолате буюу B9 аминдэм

Folate or Vitamin B9 (english)
Фолате или витамин В9 (ру́сский)

В9 аминдэмийн хэвийн эрүүл норм буюу тун хэмжээ:

• 400мкг /хоногт

• Жирэмсэн болон жирэмслэхийг хүсч байгаа үед хоногт 600- 1000мкг

Цусанд байх фолатийн хэвийн эрүүл хэмжээ дараах байдалтай байх ёстой. Үүнээс бага бол В9 аминдэмийн дутагдал |дефицит| үүсэх болно:

• Насанд хүрэгчид: 3-16 нг/мл (7-36 нмоль/л)
• Жирэмсэн эхчүүд: 6-24 нг/мл (14-55 нмоль/л).

Бүтээгдэхүүнд агуулагдана

• Авокадоны жимс, тос
• Амтат бүйлсийн самар, тос
• Амтат жүржийн үр жимс, хальс
• Амтат төмс
• Арвайн ногоон нахиа
• Бөөрөнхий байцаа
• Бууцайны навч
• Вандуй
• Газрын самар
• Далбинга мөөг
• Долгионтсон гишүүнийн шилбэ, үндэс
• Лаврын навч
• Макадами самар
• Нимбэг жимс ба хальс
• Ногоон цэцэгт байцаа (брокколи)
• Тараг, сүү, мах зэрэг мал, амьтны гаралтай бүтээгдэхүүнүүд
• Түрэг шош
• Үнээний сүү
• Үхрийн нүдний үр жимс, навч
• Халтар арвайн тариа
• Хошуу тариа (овъёс)-ны үр, ногоон навч, сүрэл
• Хясаа мөөг
• Цагаан будааны хальсны тос
• Цангисын жимс
• Царгас
• Цоорын үндэс
• Шар буурцаг
• Эмийн багваахайны үндэс, навч
• Эрдэнэшишийн үр, сахал, тос

Болзошгүй учир шалтгаанууд, эрсдэлт хүчин зүйлс

Энэ аминдэм, эрдэс бодис, биологийн идэвхит нэгдлийн дутагдал дараахь нөхцлүүдэд үүсч болзошгүй.

• Глютены харшил
• Гэдэсний үрэвсэлт өвчин (IBD)
• Согтууруулах ундаа уусан үед
• Хоол идэхтэй холбоотой гаж дон

Үндсэн зовуурь, шинж тэмдэг (болзошгүй хожмын үеийн)

Энэ аминдэм, эрдэс бодис, биологийн идэвхит нэгдлийн дутагдлын үед дараахь үндсэн шинж тэмдгүүд үүсч болзошгүй.

• Амны шарх
• Архаг стресс
• Архаг ядаргаа, амархан ядрах (хариу тасрах)
• Булчин сулрах
• Гар, хөл бадайрах чимчгэнэх жирвэгэнэх мэт мэдрэхүйн өөрчлөлт
• Гэдэс гүйлгэх, өвдөх
• Дотор бачуурах (давчдах)
• Зүрхний хэм түргэсэх
• Мартамхай болох, ой санамж (ой тогтоолт) муудах, алдагдах
• Нойрмоглох
• Нүдний торлог бүрхэвчийн өвчин буюу шөнийн хараа муудах
• Сэтгэл гутрал
• Толгой өвдөх, дүйрэх
• Толгой эргэх дайвах
• Уймраа болох
• Урам хугарах
• Хоолонд дургүй болох
• Хэл өнгөртөх
• Цус багадалт
• Цусан дах гомоцистеин нэмэгдэх (эмгэг)
  • B9 аминдэм дутагдах
• Шингэнээ алдах

Эмийн үйлдэл

Энэ аминдэм, эрдэс бодис, биологийн идэвхит нэгдэл нь хүний биед үзүүлэх дараахь үндсэн үүрэгтэй.

• Зүрх судсыг хамгаалах бэхжүүлэх
• Мэдрэл гэмтээх
• Мэдрэл дэмжих, хамгаалах
• Мэдрэлийн сувгийн согогийг бууруулах
• Нүүрсусыг эрчим хүч болгож хувиргах
• Ой санамж, ой тогтоолт сайжруулах
• Хорт хавдарыг боймлох
• Хромсом дахь генийн мэдээллийг зөөдөг эс ДНХ-г бүрдүүлэх, хамгаалах (DNA)
• Цус төлжүүлэх (улаан, цагаан эс, тромбоцит)
• Цусан дах гомоцистеиныг бууруулах
• Цусны улаан эсийг нэмэгдүүлэх

Зохимжтой ба зохимжгүй хэрэглээний заалт

Дараах зовуурь эмгэгт хэрэглэх ба эс хэрэглэх болой.

Зохимжтой ба зохимжгүй бүтээгдэхүүн

Хэрэглэх, эс хэрэглэх бүтээгдэхүүнүүд

• “В-12” аминдэм

Эх сурвалж

• “Здоровье” сэтгүүл, 2009 он, №01
• “крестьянка” сэтгүүл, 2009 он, №04
• The Jungle Effect Daphne Miller, MD 2008 New York, USA
• www.medicalnewstoday.com
• www.synex.ru
• my.clevelandclinic.org
• nurture-central.com

Тэмдэглэгээний утга

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчилгээний өндөр үр дүнтэй бөгөөд эрдэм шинжилгээний туршилт, судалгаагаар нотлогдсон болохыг илэрхийлнэ.

• 

  Ийм тэмдэг нь хүний биед сайн нөлөөтэй гэдэг нь судалгаагаар нотлогдсон. Гэхдээ бүхэл ургамлын хувьд авч үзвэл 3 одтой бүтээгдэхүүнийг арай гүйцэхгүй аж.

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчилгээ, шим тэжээлийн эерэг үр дүнтэй болохыг илэрхийлнэ. Голдуу ардын уламжлалт практикт олон зуун жилийн турш өргөн хэрэглэгддэг туршлагатай. Туршилтын амьтан дээр судлагдаж сайн нь тогтоогдсон. Өчигдрийн ардын эмчилгээнд хэрэглэдэг байсан эмийн ургамал өнөөдөр шинжлэх ухаанаар нотлогдсон эмчилгээ болдог гэдгийг санаандаа авбал зохино.

• 

  Ийм тэмдэг нь тухайн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх үед, ялангуяа удаан хугацаагаар хэтрүүлэн хэрэглэх үед зарим тохиолдолд үүсэж болзошгүй гаж нөлөөг илэрийлнэ.

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчээр оношлогдсон өвчин, зовуурийн үед тухайн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх нь зохимжгүй гэдгийг илэрхийлнэ.