Нангиад садагнагва (цэцэг, навч)

Lophanthus (Korean mint) (english)
Лофант китайский (многоколосник морщинистый, л.тибетский или гребнецветник китайский) (ру́сский)
Lophanthus chinensis (Agastache rugosa, Nepeta lophanthus) (latīna)

Эрсдэлгүй хэрэглэх арга: Цэцэг, навч: 1-2 амны хоолны халбагыг 500 мл буцлам халуун усанд хийж, 30-40 минут хандалж, шүүнэ. Өдөрт 100-150 мл-аар хоолноос өмнө 3 удаа ууна. Зөгийн бал, нимбэгээр амталж болно. Ургамлын цай байдлаар ууна.

Хоол хүнс: Нялх навчийг салат, компот, жимсний чанамал, янз бүрийн ундаа хийхэд амтлагчаар ашигладаг. Мөн загас, махан хоолонд оруулж амтална.

Нэг удаагийн уулт: 21-30 хоног, завсарлага: 7-14 хоног.

Угаах, шавших, амаа зайлах, маск, бигнүүр тавих хэлбэрээр хэрэглэж болно.

Ургамлын амталгаа: Усан ханд идээшмэл нь хар хүрэн өнгөтэй, тунгалаг, цай лугаа адил амттай, элдэв үнэргүй.

Эмийн үйлдэл

Эмийн үндсэн үйлдэлүүдийг дараахь жагсаалтаар харуулъя.

• Айдас түгшүүр үргээх
• Арьс цэвэршүүлэх
• Бие махбодыг тамиржуулах, тамир тэнхээ оруулах
• Биеийн болон оюуны ажлын чадварыг сайжруулах
• Бодисын солилцоог сайжруулах
• Дархлаа тэтгэх
• Дасган зохицуулах
  • |хүн орхоодойтой төсөөтэй|
• Залуужуулах (бие, цус, сэтгэл, арьс хөгшрөлтийг удаашруулах)
• Зүрх судсыг хамгаалах бэхжүүлэх
• Зүрхний хялгасан судасны ханыг бэхжүүлэх
• Муу холестерин, триглицерид бууруулах (LDL)
• Мэдрэл дэмжих, хамгаалах
• Нойр булчирхай хамгаалах
  • дэмжих
• Өвчний дараа түргэн тэнхрүүлэх
• Тайвшруулах
• Үл исэлдүүлэх
• Үлдэгдэл сэг түүх буюу чөлөөт радикалуудыг саармагжуулах
• Үрэвсэл дарах (С реактив уургийг бууруулах: CRP, IL-6)
• Үс бэхжүүлэх, үс өтгөрүүлэх, үс өнгө оруулах
• Халуун бууруулах
• Хар тугалга зэрэг хүнд металлыг гадагшлуулах
• Химийн эмчилгээний хор, цацраг идэвхит бодис гадагшлуулах
• Хоолны хордлого тайлах
• Хоолны шингэц сайжруулах
• Цайнд сайхан амт, үнэр оруулах
• Цөс хамгаалах
• Цус цэвэршүүлэх
• Цусны эргэлтийг сайжруулах
• Цэр ховхлох
• Элэг хамгаалах
• Эм, ялзмаг хор гадагшлуулах

Зохимжтой ба зохимжгүй хэрэглээний заалт

Дараах зовуурь эмгэгт хэрэглэх ба эс хэрэглэх болой.

Эх сурвалж

• Encyclopedia of Mongolian Medicinal Plants by B.Boldsaikhan, 2500 жилийн өмнөөс судраар дамжсан биомэдээлэл, Тэргүүн дэвтэр, Түвэд-Латин-Монгол-Орос, Шүүн ариутгасан доктор (Sc.), проф. Ч.Санчир, Улаанбаатар, 2004
• Ц.Хайдав Лекарственные растения в Монгольской медицине, Госиздательство, Улан-Батор, 1985.
• “Бабушкины рецепты” сонин, №07 /311/ Февраль 2008
• “Бабушкины рецепты” сонин, №37 /393/ Сентябрь 2009
• Анагаах арга билиг /Эрүүл аж төрөх ёсны мэдээлэл, сурталчилгааны сонин/, 2009 он, №10-1 /148/
• “Монгол орны ховор ургамлын зурагт лавлах” У.Лигаа ахлагчтай эрдэмтэн судлаачдын баг боловсруулж хэвлүүлэв, “Монголын ургамлын баялаг судлалын төв” ТББ Улаанбааатар 2009 он
• www.bitterrootrestoration.com
• heartvigor.com
• www.researchgate.net
• kiberis.ru
• domashniy.ru
• liratrav.ru
• semenagavrish.ru
• www.researchgate.net
• pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Тэмдэглэгээний утга

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчилгээний өндөр үр дүнтэй бөгөөд эрдэм шинжилгээний туршилт, судалгаагаар нотлогдсон болохыг илэрхийлнэ.

• 

  Ийм тэмдэг нь хүний биед сайн нөлөөтэй гэдэг нь судалгаагаар нотлогдсон. Гэхдээ бүхэл ургамлын хувьд авч үзвэл 3 одтой бүтээгдэхүүнийг арай гүйцэхгүй аж.

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчилгээ, шим тэжээлийн эерэг үр дүнтэй болохыг илэрхийлнэ. Голдуу ардын уламжлалт практикт олон зуун жилийн турш өргөн хэрэглэгддэг туршлагатай. Туршилтын амьтан дээр судлагдаж сайн нь тогтоогдсон. Өчигдрийн ардын эмчилгээнд хэрэглэдэг байсан эмийн ургамал өнөөдөр шинжлэх ухаанаар нотлогдсон эмчилгээ болдог гэдгийг санаандаа авбал зохино.

• 

  Ийм тэмдэг нь тухайн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх үед, ялангуяа удаан хугацаагаар хэтрүүлэн хэрэглэх үед зарим тохиолдолд үүсэж болзошгүй гаж нөлөөг илэрийлнэ.

• 

  Ийм тэмдэг нь эмчээр оношлогдсон өвчин, зовуурийн үед тухайн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэх нь зохимжгүй гэдгийг илэрхийлнэ.